← Seul Onggi Konseri · konserin ana sayfası

Zanaat

Onggi: Kore fermantasyonunun ardındaki nefes alan küpler

Onggi toprak kabın ne olduğu, nasıl pişirildiği, aşçıların kimchi ve soya sosunu neden ona emanet ettiği ve bir konserin neden onun adını ödünç almış olabileceği.

Tarafından Seoul Onggi Concert Guide · bilgiler son kontrol edildi

Yerimi ayırt ↗

Hızlı yanıt

Onggi, yüzyıllardır yiyecekleri saklamak ve fermente etmek için kullanılan Kore toprak küpleridir; gözenekli kili, sıvıyı içeride tutarken havanın duvardan geçmesine izin verir. Wikipedia'ya göre, 600 ila 700 santigrat derece civarında pişirilen sırsız çömleklerden 1.100 derecenin üzerinde pişirilen koyu sırlı olanlara kadar uzanırlar ve "nefes alan küpler" takma adını taşırlar. Bu sitedeki konser onların adını taşıyor ve rezervasyon sayfası, mekâna doğal rezonans kazandırdıkları için küplere teşekkür ediyor; dolayısıyla zanaat hakkında biraz bilgi, adı açıklıyor.

Onggi nedir

Kafesli bir pencerenin önünde, biri kazıma yaylarla süslü kahverengi, diğeri koyu gri olan kapaklı iki büyük onggi toprak küpü
British Museum'da sergilenen iki büyük onggi küpü. · Photo: 14GTR, CC0, via Wikimedia Commons

Wikipedia, onggi'yi Kore'de sofra takımı ve saklama kabı olarak yaygın biçimde kullanılan toprak kaplar olarak tanımlıyor. Sözcük iki geniş aileyi kapsıyor: yaklaşık 600 ila 700 santigrat derecede pişirilen sırsız toprak kaplar ve 1.100 derecenin üzerinde pişirilen koyu kahverengi sırlı çömlekler. Boyutlarına göre farklı adlar taşıyorlar: küçük küpler için danji, orta boylar için hangari ve büyük çömlekler için dok. Makale, onggi'nin tarih öncesi Kore devletlerinden günümüze kadar kesintisiz olarak kullanıldığını, ancak bugün daha çok geleneksel saklama ve süs eşyası olarak göründüğünü ve modern biçimin Joseon döneminden kaldığını ekliyor. Bir müze vitrininde sergilenenler sade görünür, ama her biri kendi bölgesinin toprağını, iklimini ve alışkanlıklarını yansıtır.

Toprak neden nefes alır

Ayırt edici özellik gözenekliliktir. Wikipedia, onggi'nin porselenden daha mikro gözenekli bir yapıya sahip olduğunu ve pişirmeden önce kile büyük miktarda kum eklendiğini, bunun da hava geçiş yolları oluşturduğunu açıklıyor. Bir sır tabakası yüzeyi su geçirmez tutar, böylece kaptan hava geçer ama su geçmez; Koreliler bu özelliği onggi'nin nefes alması olarak tanımlar. Bu nitelik, küpü fermantasyona uygun kılan şeydir. Makalenin sıraladığına göre onggi içinde yaygın olarak yapılan yiyecekler arasında gochujang, doenjang, kimchi ve soya sosu yer alır ve iyi yapılmış bir küpün fermente yiyeceğe en uygun olgunluğu kazandırabileceği belirtilir. Kısacası gözeneklilik, küpün işleyiş ilkesidir, bir kusuru değil.

Jangdokdae ve ev halkı

Wikipedia'ya göre büyük onggi'ler geleneksel olarak evin yakınındaki yüksek bir platform olan jangdokdae üzerinde saklanırdı. Bu ayrıntı, küplerin günlük yaşamın merkezinde ne denli yer aldığını anlatır: açık havada, evin yanı başında durur, bir yıllık yemeklere tat veren sosları ve ezmeleri barındırırlardı. Makale, Kore'nin uzun zamandır fermente yiyeceklerle tanındığını belirtiyor ve Üç Krallığın Kayıtları'ndan Goguryeo halkının fermente yiyecek yapma geleneğine sahip olduğuna dair bir pasaj aktarıyor. Joseon dönemine ait kayıtlar da kurumlarda çalışan onggi ustalarını listeliyor; yani bu zanaatın yüzyıllara uzanan belgelenmiş bir geçmişi var.

Bir küpün yapımı

Onggi, onggijang adı verilen uzmanlar tarafından yapılır. Wikipedia, ince kilin kum ve yabancı maddelerden arındırılmak üzere yıkandığı, güneşte kurutulduğu, bir kül suyu çözeltisiyle yıkandığı ve yeniden kurutulduğu, ardından sır uygulanıp gövdeye orkide ya da çimen gibi bir desen çizildiği bir yöntemi anlatıyor. Küp daha sonra havada kurutulur, fırında pişirilir ve tamamlanır. Bir başka yöntemde kil yoğurulur, tuğlalar halinde kesilir, kalaslar halinde dövülür ve form çark üzerinde inşa edilir; burada çarkın hızı ve ellerin hareketi biçimi belirler. Makale, kapların tasarımının bölgeye ve iklime göre değiştiğini belirtiyor.

Neredeyse kaybolan bir zanaat

Makaleye göre 1960'lardan sonra plastik ve paslanmaz çelik kapların piyasaya çıkmasıyla çömlek kültürünün yok olması muhtemel görünüyordu. Buna karşılık Kültür Bakanlığı, Mayıs 1989'da onggi'yi İnsan Kültür Varlığı olarak ilan etti ve 1990'da onggijang, Somut Olmayan Kültürel Miras No. 96 olarak tescil edildi. Bu iki adım, onggi'nin bugün hâlâ elle yapılmasının ve onlara adanmış festivallerin ve köylerin var olmasının nedenidir. Bu sayfada British Museum'da fotoğraflanan ikili gibi müzelerde sergilenen küpler, o kurtarışın sessiz tanıklarıdır.

Bir konser neden bu adı ödünç alıyor

Humanscale Onggi Concert adını bu küplerden alıyor. Rezervasyon sayfası, salonda mikrofon kullanılmadığını ve onggi'nin gösteriye doğal rezonansını verdiğini söylüyor. Büyük ve boş bir kap gerçekten de bir rezonatör işlevi görür, dolayısıyla fikir inandırıcıdır; ancak bu rehber, küplerin salonda nasıl yerleştirildiğini veya sesi ne ölçüde şekillendirdiğini doğrulayamaz. Adın size anlattığı şey ruhtur: elle yapılmış, yakın ve amplifikasyonsuz hissedilmek üzere tasarlanmış bir gösteri; tıpkı kendisi de elle yapılan ve içinde olup bitenle değer kazanan bir zanaat gibi. Akşamdan keyif alırsanız, bir Seul müzesindeki ya da bir Kore mutfağındaki küpler ikinci bir bakışı hak ediyor.

Sıkça sorulan sorular

Onggi, kimchi küpleriyle aynı şey mi?

Wikipedia'ya göre kimchi, onggi içinde yapılan yaygın bir yiyecek, ancak küpler aynı zamanda soya sosu, gochujang ve doenjang da barındırıyor.

Rezervasyon sayfası küpler hakkında ne söylüyor?

Onggi'nin gösteriye doğal tınısını verdiğini, bu yüzden mikrofon kullanılmadığını.

Onggi bugün hâlâ üretiliyor mu?

Evet. Wikipedia, bu zanaatın 1989 ve 1990 yıllarında kültürel miras olarak tescil edildiğini ve bunun ayakta kalmasına yardımcı olduğunu belirtiyor.

Yerimi ayırt ↗

Kaynaklar

  1. GetYourGuide listing: the Humanscale Onggi Concert
  2. Wikipedia article: Onggi
  3. Wikipedia article: Jangdokdae
  4. Wikipedia article: Korean pottery and porcelain
Yerimi ayırtÜcretsiz iptal · Şimdi rezerve edin, sonra ödeyin