← Seoul Onggi-concert · de hoofdpagina van het concert

Het ambacht

Onggi: de ademende potten achter de Koreaanse fermentatie

Wat onggi-aardewerk is, hoe het wordt gebakken, waarom koks erop vertrouwen voor kimchi en sojasaus, en waarom een concert er misschien zijn naam aan ontleent.

Door Seoul Onggi Concert Guide · feiten laatst gecontroleerd

Reserveer mijn plek ↗

Kort antwoord

Onggi zijn Koreaanse aardewerken potten, al eeuwenlang gebruikt om voedsel te bewaren en te fermenteren; hun poreuze klei laat lucht door de wand gaan terwijl het vocht binnenblijft. Wikipedia vermeldt dat ze variëren van ongeglazuurde potten die bij ongeveer 600 tot 700 graden Celsius worden gebakken tot donkergeglazuurde exemplaren die boven 1.100 graden worden gebakken, en dat ze de bijnaam ademende potten dragen. Het concert op deze site is naar hen vernoemd, en de boekingspagina schrijft de potten de natuurlijke resonantie van de ruimte toe, dus een beetje kennis van het ambacht verklaart de naam.

Wat onggi zijn

Twee grote onggi-aardewerkpotten met deksel, één bruin met ingesneden bogen en één donkergrijs, voor een tralievenster
Twee grote onggi-potten tentoongesteld in het British Museum. · Photo: 14GTR, CC0, via Wikimedia Commons

Wikipedia definieert onggi als aardewerken potten die in Korea veelvuldig worden gebruikt als serviesgoed en bewaarcontainers. Het woord omvat twee brede families: ongeglazuurd aardewerk dat bij ongeveer 600 tot 700 graden Celsius wordt gebakken, en aardewerk met een donkerbruin glazuur dat boven de 1.100 graden wordt gebakken. Naar grootte dragen ze verschillende namen: danji voor de kleine potten, hangari voor de middelgrote en dok voor de grote kruiken. Het artikel voegt eraan toe dat onggi van de prehistorische Koreaanse staten tot vandaag onafgebroken in gebruik zijn gebleven, hoewel ze tegenwoordig vooral als traditionele opslag en sieraad verschijnen, en dat de moderne vorm uit het Joseon-tijdperk stamt. Een museumvitrine met zulke potten oogt eenvoudig, maar elk exemplaar weerspiegelt de klei, het klimaat en de gewoonten van zijn regio.

Waarom de klei ademt

Het kenmerkende eigenschap is de porositeit. Wikipedia legt uit dat onggi een microporieuzere structuur hebben dan porselein, en dat vóór het bakken een grote hoeveelheid zand aan de kleimassa wordt toegevoegd, waardoor doorgangen voor lucht ontstaan. Een glazuur houdt het oppervlak waterdicht, zodat lucht maar geen water door de pot gaat — een eigenschap die Koreanen omschrijven als het ademen van onggi. Die kwaliteit is de reden waarom de pot geschikt is voor fermentatie. Voedingsmiddelen die gewoonlijk in onggi worden gemaakt, somt het artikel op, zijn onder meer gochujang, doenjang, kimchi en sojasaus, en het stelt dat een goed gemaakte pot gefermenteerd voedsel een optimaal rijpe kwaliteit kan geven. De porositeit is kortom het werkingsprincipe van de pot en geen gebrek.

De jangdokdae en het huishouden

Grote onggi werden traditioneel bewaard op een jangdokdae, een verhoogd platform bij het huis, aldus Wikipedia. Dat detail zegt iets over hoe centraal de potten in het dagelijks leven stonden: ze stonden in de openlucht, naast het huis, met de sauzen en pasta's die een heel jaar maaltijden op smaak brachten. Het artikel merkt op dat Korea al lang bekendstaat om zijn gefermenteerde voeding, en citeert een passage uit de Kronieken van de Drie Koninkrijken over de gewoonte van de inwoners van Goguryeo om gefermenteerd voedsel te maken. Documenten uit de Joseon-periode vermelden ook onggi-ambachtslieden die in instellingen werkten, dus het ambacht heeft een gedocumenteerde geschiedenis van eeuwen.

Een pot maken

Onggi worden gemaakt door specialisten die onggijang worden genoemd. Wikipedia beschrijft een methode waarbij fijne klei wordt gewassen om zand en onzuiverheden te verwijderen, in de zon wordt gedroogd, met een loogoplossing wordt gewassen en opnieuw wordt gedroogd, waarna een glazuur wordt aangebracht en een patroon, zoals een orchidee of gras, op het lichaam wordt getekend. De pot wordt vervolgens aan de lucht gedroogd, in een oven gebakken en afgewerkt. Een andere methode kneedt de klei, snijdt die in bakstenen, slaat die tot planken en bouwt de vorm op een wiel, waarbij de snelheid van het wiel en de beweging van de handen de vorm bepalen. Het artikel stelt dat het ontwerp van de potten per regio en klimaat verschilt.

Een ambacht dat bijna verdween

Na de jaren zestig, zo staat in het artikel, leek de pottenbakkerscultuur te zullen verdwijnen omdat plastic en roestvrijstalen containers hun intrede hadden gedaan. Als reactie daarop benoemde het Ministerie van Cultuur onggi in mei 1989 tot Menselijk Cultureel Erfgoed, en in 1990 werd de onggijang aangewezen als Immaterieel Cultureel Erfgoed nr. 96. Die twee stappen zijn de reden waarom onggi vandaag nog met de hand worden gemaakt, en waarom er festivals en dorpen aan gewijd bestaan. De potten die in musea te zien zijn, zoals het paar dat op deze pagina in het British Museum is gefotografeerd, zijn de stille overlevenden van die redding.

Waarom een concert de naam leent

Het Humanscale Onggi Concert ontleent zijn naam aan deze potten. De reserveringspagina vermeldt dat er in de zaal geen microfoons worden gebruikt, en dat onggi de uitvoering haar natuurlijke resonantie geven. Een groot leeg vat werkt inderdaad als resonator, dus het idee is geloofwaardig, hoewel deze gids niet kan verifiëren hoe de potten in de zaal zijn opgesteld of hoeveel ze het geluid vormgeven. Wat de naam je wel vertelt, is de geest: een uitvoering die handgemaakt, intiem en onversterkt aanvoelt, in de trant van een ambacht dat zelf met de hand wordt gemaakt en gewaardeerd wordt om wat er binnenin gebeurt. Als je van de avond geniet, zijn de potten in een museum in Seoul of een Koreaanse keuken een tweede blik waard.

Veelgestelde vragen

Zijn onggi hetzelfde als kimchipotten?

Kimchi is een veelvoorkomend gerecht dat in onggi wordt gemaakt, maar de potten bevatten ook sojasaus, gochujang en doenjang, aldus Wikipedia.

Wat staat er op de boekingspagina over de potten?

Dat onggi het optreden zijn natuurlijke resonantie geven, waardoor er geen microfoons worden gebruikt.

Worden onggi vandaag de dag nog steeds gemaakt?

Ja. Wikipedia beschrijft dat het ambacht in 1989 en 1990 als cultureel erfgoed werd aangewezen, wat hielp om het te laten voortbestaan.

Reserveer mijn plek ↗

Bronnen

  1. GetYourGuide listing: the Humanscale Onggi Concert
  2. Wikipedia article: Onggi
  3. Wikipedia article: Jangdokdae
  4. Wikipedia article: Korean pottery and porcelain
Reserveer mijn plekGratis annuleren · Nu reserveren, later betalen