Rzemiosło
Onggi: oddychające naczynia stojące za koreańską fermentacją
czym jest ceramika onggi, jak się ją wypala, dlaczego kucharze darzą ją zaufaniem przy kimchi i sosie sojowym oraz dlaczego pewien koncert może zapożyczać jej nazwę.
Zarezerwuj moje miejsce ↗Szybka odpowiedź
Onggi to koreańskie gliniane naczynia, od wieków służące do przechowywania i fermentacji żywności, których porowata glina przepuszcza powietrze przez ścianki, zatrzymując przy tym płyn. Wikipedia podaje, że obejmują one zarówno naczynia nieszkliwione wypalane w temperaturze około 600–700 stopni Celsjusza, jak i ciemno szkliwione, wypalane powyżej 1100 stopni, i że noszą przydomek „oddychających naczyń”. Koncert odbywający się w tym miejscu został nazwany właśnie od nich, a jego strona rezerwacyjna przypisuje tym naczyniom nadanie sali naturalnej rezonansu — odrobina wiedzy o tym rzemiośle wyjaśnia więc tę nazwę.
Czym są onggi
Wikipedia definiuje onggi jako naczynia gliniane powszechnie używane jako zastawa stołowa i pojemniki do przechowywania w Korei. Słowo to obejmuje dwie szerokie rodziny: nieszkliwioną ceramikę glinianą wypalaną w temperaturze około 600–700 stopni Celsjusza oraz naczynia z ciemnobrązowym szkliwem wypalane powyżej 1100 stopni. Ze względu na rozmiar noszą różne nazwy: danji dla małych słojów, hangari dla średnich i dok dla dużych. Artykuł dodaje, że onggi były używane nieprzerwanie od prehistorycznych państw koreańskich po dzień dzisiejszy, choć dziś występują głównie jako tradycyjne pojemniki do przechowywania i ozdoby, a współczesna forma pochodzi z epoki Joseon. Muzealna gablota z nimi wygląda zwyczajnie, ale każde z nich odzwierciedla glinę, klimat i zwyczaje swojego regionu.
Dlaczego glina oddycha
Charakterystyczną cechą jest porowatość. Wikipedia wyjaśnia, że onggi mają bardziej mikroporowatą strukturę niż porcelana, a przed wypaleniem do masy glinianej dodaje się dużą ilość piasku, tworząc kanały dla powietrza. Szkliwo czyni powierzchnię wodoodporną, dzięki czemu przez naczynie przenika powietrze, ale nie woda — właściwość, którą Koreańczycy określają jako oddychanie onggi. To właśnie ta cecha sprawia, że słój nadaje się do fermentacji. Wśród potraw powszechnie przygotowywanych w onggi artykuł wymienia gochujang, doenjang, kimchi i sos sojowy, i stwierdza, że dobrze wykonany słój może nadać fermentowanej żywności optymalnie dojrzały charakter. Krótko mówiąc, porowatość jest zasadą działania naczynia, a nie wadą.
Jangdokdae i gospodarstwo domowe
Duże onggi były tradycyjnie przechowywane na jangdokdae, podwyższonej platformie w pobliżu domu, według Wikipedii. Ten szczegół mówi wiele o tym, jak centralną rolę odgrywały sł oje w codziennym życiu: stały na otwartej przestrzeni, obok domu, mieszcząc sosy i pasty, które nadawały smak posiłkom przez cały rok. Artykuł zauważa, że Korea od dawna słynie z fermentowanych potraw, cytując fragment Zapisków Trzech Królestw o zwyczaju przygotowywania fermentowanej żywności przez lud Goguryeo. Zapiski z okresu Joseon wymieniają również rzemieślników wyrabiających onggi zatrudnionych w instytucjach, co potwierdza wielowiekową, udokumentowaną historię tego rzemiosła.
Jak powstaje słój
Onggi wyrabiają specjaliści zwani onggijang. Wikipedia opisuje jedną z metod, w której drobną glinę przemywa się w celu usunięcia piasku i zanieczyszczeń, suszy na słońcu, przemywa roztworem ługu i ponownie suszy, po czym nakłada się szkliwo i rysuje na korpusie wzór, na przykład orchideę lub trawę. Następnie słój suszy się na powietrzu, wypala w piecu i wykańcza. Inna metoda polega na zagniataniu gliny, cięciu jej na cegły, rozbijaniu na deski i formowaniu naczynia na kole, gdzie prędkość koła i ruch dłoni decydują o kształcie. Artykuł stwierdza, że projekt naczyń różni się w zależności od regionu i klimatu.
Rzemiosło, które niemal zanikło
Po latach 60. XX wieku, jak podaje artykuł, kultura garncarstwa wydawała się skazana na zniknięcie, ponieważ pojawiły się pojemniki z plastiku i stali nierdzewnej. W odpowiedzi Ministerstwo Kultury uznało onggi za Ludzkie Dobro Kulturowe w maju 1989 roku, a w 1990 roku onggijang zostało wpisane na listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego nr 96. Te dwa kroki sprawiły, że onggi są dziś wciąż wyrabiane ręcznie i że istnieją poświęcone im festiwale i wioski. Sł oje prezentowane w muzeach, takie jak para sfotografowana w British Museum na tej stronie, są cichymi ocalałymi z tego ratunku.
Dlaczego koncert zapożycza tę nazwę
Koncert Humanscale Onggi bierze swoją nazwę od tych słojów. Strona rezerwacyjna mówi, że w sali nie używa się mikrofonów, a onggi nadają występowi naturalny rezonans. Duże puste naczynie rzeczywiście działa jak rezonator, więc pomysł jest wiarygodny, choć ten przewodnik nie może zweryfikować, jak sł oje są rozmieszczone w sali ani w jakim stopniu kształtują dźwięk. Nazwa mówi jednak o duchu: występ ma sprawiać wrażenie ręcznie wykonanego, bliskiego i bez nagłośnienia, na wzór rzemiosła, które samo jest tworzone ręcznie i cenione za to, co dzieje się w jego wnętrzu. Jeśli wieczór ci się spodoba, sł oje w seulskim muzeum lub koreańskiej kuchni są warte drugiego spojrzenia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy onggi to to samo co garnki do kimchi?
Kimchi to popularne jedzenie przygotowywane w onggi, ale w tych naczyniach przechowuje się także sos sojowy, gochujang i doenjang — podaje Wikipedia.
Co strona rezerwacji mówi o tych naczyniach?
Że onggi nadają występowi naturalne brzmienie, dlatego nie używa się mikrofonów.
Czy onggi wytwarza się do dziś?
Tak. Wikipedia opisuje, że rzemiosło to zostało w latach 1989 i 1990 uznane za dziedzictwo kulturowe, co pomogło mu przetrwać.
Źródła